![]() | |
Math | canoe ![]() |
---|---|
Gwlad | Seland Newydd ![]() |
![]() |
Mae Waka yn gwch traddodiadol Maori o Seland Newydd.[1] ‘Waka'’ yw’r gair lluosog hefyd. Gwelir cychod tebyg, gyda enwau tebyg, dros Polynesia, gyda enwau tebyg,megis vaka, wa'a, neu va'a. Mae maint a phwrpas y cychod yn amrywio.
Fe'u gwnaed yn wreiddiol o bren y goeden totara (Podocarpus totara).[2]
Darganfywyd y waka cynharaf ger Afon Anaweka yn Ardal Tasman. Adeiladwyd y waka tua 1400 yn Seland Newydd.[3]
Ers y 1970au, tua 8 weka, tua 20 medr o hyd, wedi cael eu hadeiladu i forio i rannau eraill y cefnfor.
Mae Waka taua yn golygu canw rhyfel. Gallent fod 40 medr o hyd, ac yn cario hyd at 80 o bobl[4] Fel arfer, mae ganddynt cerfiadau, ac yn dod o un boncyff[5]. Weithiau, mae un astell hir yn uchwanegu uchder i’r Waka, a weithiau mae astell arall yn cryfhau’r waka, fel Te Winika yn Amgueddfa Waikato.[6][7]
Yn draddodiadol, roedd Waka taua yn sanctaidd. Ni chaniatwyd bwyd wedi coginio arno. Roedd rhaidmynd ar y cwch wrth ei ochrau. Yn aml roeddent du neu wyn, gyda du yn cynrychioli marwolaeth. Y lliw arall oedd coch, i gynrychioli sancteiddrwydd. Weithiau gosodwyd waka taua ar ei ben er mwyn anrhydeddu arweinydd sy wedi marw.[8] Anelwyd Waka at ganol waka eu gelynion er mwyn ei gorfodi dan y dŵr. Digwyddodd rhywbeth tebyg i gwch Abel Tasman ym 1642, a bu farw 4 o’i forwyr.
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search